پرش لینک ها

فنون خواندن پایا

فنون خواندن پایا ( تندخوانی، اجمالی خوانی، عبارت خوانی، دقیق خوانی و …)

چگونه در حداقل زمان، با استفاده از فنون، مطالعه ثمربخش داشته باشیم؟
این مقاله به بررسی روش‌ها و فنون خواندن برای مطالب و مقاصد مختلف می‌پردازد. واضح است که تمرین و تسلط بر این فنون، در بهبود نحوه مطالعه و افزایش یادگیری داوطلبان کمک کرده و نگرش را نسبت به مطالعه مثبت‌تر خواهد کرد.

روش اول: خواندن اجمالی

هدف، خواندن مطالب با سرعت زیاد در یک زمان کوتاه برای دست یافتن به نکات و مطالب مهم است. در حقیقت، روش خواندن اجمالی یک دید کلی از نکات اساسی، صرف نظر از جزئیات به دست می‌دهد.
فواید خواندن اجمالی عبارتند از:
1. افزایش تمرکز و میزان دقت.
2. افزایش میزان درک مطالب و نگهداری آن در حافظه، زیرا پیش از خواندن جزئیات، یک پیش مطالعه کلی از مطلب داشته‌ایم.
3. بودجه بندی و برنامه‌ریزی دقیق‌تر از طریق کشف حجم و دشواری مطالب.

مراحل خواندن اجمالی :

1. کشف مفهوم اصلی:
پیش از مطالعه کتاب به طور کامل، به بررسی عناوین اصلی کتاب و کشف اندیشه‌های اصلی کتاب بپردازید و برای این کار یک جمله کامل درباره عنوان و مقدمه هر فصل آن کتاب بنویسید. به طوری که آن جمله در برگیرنده مضامین اصلی آن فصل باشد.

2. تعیین اهداف مشخص از مطالعه:
مشخص کنید که هدفتان از مطالعه این کتاب چیست؟ با چه دقتی می‌خواهید آن را بخوانید؟ کسب یک برداشت کلی برایتان کفایت می‌کند یا به دنبال جزئیات هستید؟ برای آزمون خود را آماده می‌کنید یا تنها برای سرگرمی مطالعه می‌کنید؟
مسلماً اگر کتابی را برای به دست آوردن اطلاعات کامل و جامع می‌خوانید، سرعتتان باید کمتر از زمانی باشد که تنها به دنبال یک دید کلی از کتاب هستید و یا برای سرگرمی کتابی را مطالعه می‌کنید. اگر قصدتان آشنایی سطحی است، روش خواندن اجمالی مناسب‌ترین راه است.

3. تخمین دشواری مطالب نسبت به زمان مطالعه:
برای طرح ریزی یک برنامه مناسب، باید یک برآورد واقع‌بینانه زمانی، با توجه به هدفتان از مطالعه داشته باشید.

4. طرح سوال:
حال که یک نگرش کلی نسبت به یک فصل یا یک کتاب دارید، باید این سوال‌ها را از خود بپرسید که آیا باید به مطالعه ادامه دهم؟ با یک خواندن عمیق، انتظار دارید چه چیزی عایدتان شود؟ این کتاب تا چه اندازه برایم مفید است؟ چه مدت لازم است تا خواسته‌هایم را از مطالب کتاب به دست بیاورم؟ و… طرح این گونه سوالات، تمرکز و دقت را افزایش می‌دهد. سوالات اغلب در هنگام مطالعه یا پس از پایان مطالعه به ذهن خطور می‌کند، ولی بهتر است سعی کنید سوالات خود را پس از مطالعه یا خواندن اجمالی کتاب مطرح کنید.

روش دوم: تندخوانی

تندخوانی، مرور یک کتاب با سرعت فوق العاده زیاد است، به منظور کسب یک آگاهی خیلی وسیع، ولی نه خیلی دقیق، از محتوای کتاب یا مطلب خواندنی.
این روش، مستلزم یک حرکت منظم همراه با حرکت سریع چشم بر روی صفحات است. کوشش برای اینکه مطلبی را با سرعت چندین برابر عادتی که دارید بخوانید، ممکن است در ابتدا گیج کننده به نظر برسد و باعث حواس پرتی شود. در نتیجه این روش از مطالعه، مستلزم تمرینات بسیار است. باید ابتدا کتابی را که می‌خواهید بخوانید، به طور باز روی میز قرار دهید. از انگشت نشانه به عنوان یک راهنما استفاده کنید. این انگشت را وسط صفحه گذاشته و آن را از بالا به پایین حرکت دهید و با چشم سرانگشت خود را دنبال کنید و پس از اتمام هر صفحه، با دست چپ صفحه را به سرعت ورق بزنید. هدف این کار کسب یک احساس نسبت به مطلب و معانی است.

روش سوم: عبارت خوانی

در این روش با خواندن عبارت و کلمات، به جای خواندن صرفاً کلمات، سرعت مطالعه را بالا برده، همچنین با هماهنگی سرعت خواندن با سرعت فکر کردن، تمرکز حواس افزایش می‌یابد.
عبارت خوانی دارای 2 سطح است:
1. سطح مکانیکی
2. سطح ادراکی

سطح مکانیکی مستلزم استفاده از میدان دید وسیع‌تری است. در عوض توقف چشم بر روی تک تک کلمات، از توجه کردن به گروه کلمات استفاده می‌شود. هرچه تسلط خواننده بر روی سطح مکانیکی افزایش یابد، میزان فهم مطلب در سطح ادراکی بیش‌تر می‌شود. به طوری که داوطلب می‌آموزد به صورت ناخودآگاه، مجموعه کلمات و عبارات را درک کند.

اندازه گیری سرعت اولیه خواندن :

در ابتدا، سرعت مطالعه فعلی خود را با استفاده از روش زیر محاسبه کنید، تا بعد از تمرینات بتوانید پیشرفت خود را در سرعت مطالعه اندازه‌گیری نمایید.
میانگین تعداد کلمات یک صفحه با استفاده از فرمول زیر محاسبه می‌شود:

در این مرحله باید ۴ صفحه از کتاب مورد نظر درسی و یا علمی را با سرعت معمولی بخوانید و زمان دقیق شروع و پایان مطالعه را یادداشت کنید و با کم کردن زمان پایان از زمان شروع، زمان مطالعه را محاسبه نمایید. سپس خلاصه‌ای از آنچه خوانده‌اید را بنویسد و مطالب را از نو بخوانید و میزان سهم خود را از مطلب تخمین بزنید. (ضعیف، متوسط، خوب، عالی.) اکنون باید با استفاده از فرمول زیر، سرعت مطالعه خود را بر حسب تعداد کلمات در دقیقه محاسبه کنید.

اکنون باید با استفاده از روش فوق، این بار با یک مطلب آسانتر، سرعت مطالعه و میزان فهم خود را محاسبه نمایید:

تمرینات سطح مکانیکی روش عبارت خوانی :

همان‌گونه که گفته شد، عبارت خوانی مستلزم استفاده بیش‌تر از قدرت دید است. در هر توقف چشم، می‌توانید شش تا هفت کلمه را ببینید. در صورتی که بیشتر افراد، در هر توقف چشم فقط یک یا یک و نیم کلمه را می‌بینند. به هنگام مطالعه به روش عبارت خوانی، حرکت معکوس چشم برای دوباره خواندن کلمات کمتر شده و البته مطلب را خیلی بهتر می‌فهمید. زیرا اصولاً ما در قالب معانی فکر می‌کنیم و عبارات، بیش از کلمات حاوی معانی‌اند. چون در هر بار توقف به جای یک کلمه، گروهی از کلمات را می‌بینید، این نوع مطالعه با نحوه فکر کردنتان هماهنگ‌تر است.

تمرین ۱: نحوه درست حرکت چشم در مطالعه:
هنگام مطالعه عبارت خوانی، چشمان خود را بر روی هر یک از علامت‌ها متوقف کنید. بعد از یک توقف کوتاه، بلافاصله به علامت بعدی نگاه کنید. به تندی حرکت کرده و با سرعت یکنواخت پیش‌روی کنید. این حد از سرعت، در غلبه بر حواس پرتی به شما کمک خواهد کرد.

تمرین ۲: افزایش دامنه دید:
سعی کنید بر روی هر عبارت، چشم خود را فقط یک بار متوقف سازید. تمامی عبارت را ببینید و معانی آن را درک کنید. برای جلوگیری از کلمه بینی، نگاه خود را به نقاط وسط عبارت معطوف کنید و در هر بار تمرین، مطالب را یک‌بار برای کسب معانی و بار دیگر برای افزایش دید بخوانید.

تمرین ۳: خط مستقیم:
صفحات کتابتان را با کشیدن 2 خط عمودی در وسط صفحات، به 3 بخش مساوی تقسیم کنید. صفحات را طوری بخوانید که چشمانتان، در هر سطر فقط 3 بار، آن هم در وسط قسمت‌های 3 گانه توقف کند. هدف از این کار، حرکت منظم چشم بر روی صفحات است.

تمرینات سطح ادراکی روش عبارت خوانی:

سطح ادراکی عبارت خوانی، یعنی درک مطالب خواندنی و تفکر درباره آن‌ها. تمرینات مربوط به این سطح به آگاهی شما از واحدهای وسیع‌تری از معانی تاکید می‌کند. در نتیجه خواندن لذت بخش‌تر می‌شود و به جریان تفکر نزدیک می‌گردد و دیگر نیازی به حرکت کلمه به کلمه‌ی چشم به هنگام خواندن نخواهد بود.

تمرین ۱: دسته بندی کلمات:
پاراگرافی از یک متن ساده را انتخاب کنید و با تقسیم پاراگراف به دسته‌های دو تا شش کلمه‌ای، مطالب را عبارت خوانی کنید. برای مشخص کردن تمرکز چشم، دور این دسته کلمات را خط بکشید. این کار به شما کمک می‌کند تا عبارت خوان شوید. اکنون باید پاراگراف‌هایی که بدین طریق دسته بندی کرده‌اید، دو سه بار بخوانید تا بتوانید به سرعت معنی دسته کلمات و یا عبارت را درک کنید.

تمرین ۲: نقطه گذاری:
باید پاراگرافی را در نظر گرفته، مرکز عبارت را با نقطه‌ای بالای آن مشخص کنید. برای خواندن این پاراگراف، چشمان خود را بر روی این نقاط متوقف کنید و سعی کنید تمام عبارات را با نگاه به هر یک از این نقطه‌ها ببینید و بلافاصله حرکت کنید.

تمرین ۳: تثبیت مهارت:
پس از چند بار تمرین از طریق روش‌های فوق، سعی کنید بدون هیچ‌گونه علامت گذاری یا دسته بندی عبارت خوانی کنید. به این ترتیب می‌توانید تنها در ذهن خود کلمات را دسته‌بندی کنید. ضمناً سعی کنید به روش کلمه خوانی باز نگردید.

روش چهارم: دقیق خوانی

روش دقیق خوانی، به منظور درک کامل مطالب خوانده شده و نگه‌داری آن‌ها به شکل سازمان یافته در حافظه است.

فنون مربوط به روش دقیق خوانی:

1. سازماندهی:
در این مرحله ذهن شما به دنبال کشف رابطه بین مطالب و سازمان‌های فکری نویسنده می‌گردد. ابتدا متن مورد مطالعه را طبقه بندی کنید و آن‌ها را در قالب سطوحی چون تز اصلی، جزئیات مطالب و … تنظیم نمایید و به تشخیص رابطه بین سطوح اجرایی هر سطح بپردازید. با این کار نکات اصلی و جزئیات را به عنوان اجزای یک کل یاد می‌گیرید، نه به صورت اطلاعات پراکنده و این امر منجر به فهم بهتر و یادگیری سریع‌تر مطالب می‌شود.

۲. علائم گذاری و حاشیه نویسی:
در این روش با علامت گذاری و نوشتن رمزها و نشانه‌ها بر روی مطالب کتاب، ساختمان مطالب مشخص می‌شود. علامت گذاری شما را قادر می‌سازد یک روند کلی را برای خود مشخص کنید. برای مثال همیشه دور متن اصلی را خط بکشید، نکات اصلی را داخل کروشه قرار دهید و یا زیر جزئیات مهم خط بکشید.

۳. خلاصه نویسی:
خلاصه نویسی نوشتاری مجدد است از نکات اصلی به زبان شما! با خلاصه نویسی نگه‌داری مطالب در حافظه تقویت شده و میزان درک شما از مطلب و نیز مرور آسان‌تر می‌شود.

روش پنجم: خواندن تجسمی

این روش از طریق ایجاد نوعی تفکر که هدفش همواره طرح پرسش و جستجو برای پاسخ دادن به پرسش‌هاست، باعث افزایش دامنه تفکر و حواس و درک عمیق‌تر می‌شود. در پایان مطالعه، طرح سوال کمک می‌کند تا میزان درک شما از مفاهیم ارزش‌یابی شده و سبب ایجاد نظرات انتقادی در مطلب شود.

روش ششم: خواندن انتقادی

منظور از خواندن انتقادی، قضاوت کردن در مورد ارزش و اعتبار و درستی مطالب براساس تجزیه و تحلیل معانی و استانداردهای صحیح است. قبل از ارائه نظریه انتقادی، شما باید بتوانید مطالب را خلاصه کرده و رابطه بین آن‌ها را درک کنید تا قضاوت‌هایی پخته‌تر و معتبرتر را ارائه دهید.

فنون خواندن انتقادی:

1. طرح سوال:
شما می‌توانید با پرسیدن سوال آنچه را که خوانده‌اید مورد کنکاش و بررسی قرار دهید. در واقع بدون طرح سوال در مورد مسئله‌ای که به آن شک دارید، نمی‌توانید به درستی و نادرستی آن پی ببرید.
البته همانگونه که در مورد روش خواندن تجسمی گفته شد، طرح اینگونه سوالات باید هماهنگ با موضوع مورد مطالعه باشد. مثلاً هنگام خواندن یک مطلب خبری توجه‌مان معطوف به صحت منبع و ماخذ خبر است. در نتیجه سوالات‌مان را در این زمینه مطرح می‌کنیم.

۲. نتیجه گیری منطقی با استنباط کردن:
مد نظر قرار دادن مسائل ورای آنچه که نویسنده مستقیماً به آن اشاره کرده و کشف مطلبی که به صورت ضمنی بررسی شده‌اند، نظر وسیع‌تری برای انتقاد از مطالب برای فرد ایجاد می‌کند. معمولا استنباط اندیشه اساسی و هدف اصلی مولف و کسب یک نتیجه گیری منطقی بر عهده خواننده هر مطلب می‌باشد. حتی اگر منظور نویسنده به طور کلی بیان شده باشد، دانش‌آموزان باید از قدرت استنباط خود در جهت کشف مقاصد و مطالب مهمی که مولف ممکن است بدان آگاه باشد و یا نباشد استفاده کنند.

۳. ایجاد یک ارتباط منطقی:
ربط دادن، متکی بر سوال کردن و استنباط کردن می‌باشد و هدفش مقایسه و موازنه مطالب است. فرد باید بین فصول یک کتاب با یک موضوع و اندیشه اصلی و همان‌طور بین کتاب و تجربیات شخصی ارتباط برقرار کند. برای دستیابی به قضاوت درست، داشتن درگیری عقلانی و عاطفی با مطلب لازم است. در عین حال کنار گذاشتن تعصب‌ها و آمادگی برای پذیرفتن مطالب تازه و قبول تغییرات در مورد عقاید پیشین جزء ضرورت‌های مطالعه به روش انتقادی است.

۴. ارزشیابی:
در انتها باید بتوانید درباره ارزش و اهمیت چیزی که مطالعه کرده‌اند، قضاوت کنید. این داوری از طریق ایجاد سوال‌ها، استنباط‌ها و همچنین ایجاد ارتباط بین مطالب است.
مطالب مربوط به منحنی فراموشی و متدهای یادگیری را می‌توانید در مقالات مربوطه مطالعه نمایید.

توجه: حق کپی و استفاده از مطالب کانون مشاوره پایا محفوظ بوده و استفاده از مطالب این سایت فقط با ذکر منبع بلامانع است.

یک دیدگاه بگذارید

نام و نام خانوادگی*

وب‌سایت

دیدگاه